Przy wyborze laptopa gamingowego najłatwiej skupić się na karcie graficznej, procesorze i ekranie. Sam zacząłem jednak zwracać większą uwagę także na pamięć masową, bo nawet szybki komputer staje się mniej wygodny, gdy po zainstalowaniu kilku większych gier zaczyna brakować miejsca. Szczególnie istotne jest więc to, czy SSD można później bez problemu wymienić albo uzupełnić drugim nośnikiem.
Pojemność fabrycznego dysku trzeba oceniać z myślą o przyszłości
Dysk 512 GB może wystarczyć osobie, która jednocześnie gra w kilka tytułów i nie przechowuje dużej biblioteki lokalnie. Trzeba jednak pamiętać, że część miejsca zajmuje system, pliki tymczasowe, aktualizacje, launchery oraz pozostałe programy. W praktyce przestrzeń dostępna na same gry jest więc mniejsza niż wartość podana w specyfikacji.
Przy współczesnych produkcjach różnica zaczyna być odczuwalna dość szybko. Pojedyncza gra może zajmować kilkadziesiąt lub ponad 100 GB, a do tego dochodzą kolejne aktualizacje i dodatki. Jeśli ktoś nie chce regularnie odinstalowywać tytułów tylko po to, żeby zrobić miejsce na następne, 1 TB daje znacznie większą swobodę już na starcie.
Nie oznacza to jednak, że trzeba od razu wybierać laptop z największym możliwym SSD. Jeśli konstrukcja ma wolne gniazdo M.2, mniejszy dysk fabryczny może być rozsądnym początkiem. Najważniejsze jest to, czy późniejsze zwiększenie pojemności będzie proste i nie wymusi usuwania nośnika, na którym znajduje się system.
NVMe jest naturalnym wyborem do laptopa gamingowego, ale sama nazwa nie wystarcza
W specyfikacjach łatwo natrafić na określenia M.2, NVMe, PCIe 4.0 czy PCIe 5.0 i potraktować je jako synonimy. W rzeczywistości opisują różne rzeczy. M.2 odnosi się przede wszystkim do formatu nośnika, natomiast NVMe wykorzystuje magistralę PCIe do komunikacji z komputerem i zapewnia znacznie wyższe transfery niż starsze rozwiązania SATA.
W laptopie gamingowym dysk NVMe jest dziś najbardziej naturalnym rozwiązaniem. Szybki nośnik skraca instalowanie i kopiowanie dużych plików, wpływa również na czas ładowania danych i to, czy gry nie będą zacinać się przy doczytywaniu tekstur. Nie ma jednak sensu wybierać dysku wyłącznie na podstawie rekordowych transferów podanych na opakowaniu.
Jeśli laptop obsługuje PCIe 4.0, bardzo szybki nośnik Gen5 nie będzie automatycznie lepszym zakupem. Może działać z ograniczoną przepustowością, a przy typowym korzystaniu z gier różnica nie zawsze będzie proporcjonalna do ceny. Pojemność, kompatybilność i możliwość późniejszej rozbudowy zwykle mają większe znaczenie niż najwyższy wynik w testach sekwencyjnego odczytu.
Drugi slot M.2 może być ważniejszy niż dodatkowe gigabajty przy zakupie
Przy dwóch pozornie podobnych laptopach zwróciłbym szczególną uwagę na liczbę gniazd na dyski. Jeśli jeden model ma fabryczny SSD 1 TB i wolny drugi slot M.2, późniejsza modernizacja jest bardzo prosta. Można dołożyć kolejny nośnik i pozostawić system oraz dotychczasowe dane dokładnie tam, gdzie były.
Inaczej wygląda sytuacja przy laptopie z jednym gniazdem. Gdy zabraknie miejsca, trzeba wyjąć dotychczasowy SSD i zastąpić go większym. To nadal jest możliwe, ale wymaga wcześniejszego zaplanowania przeniesienia danych, sklonowania systemu albo wykonania nowej instalacji. Sam proces staje się więc bardziej czasochłonny niż zwykłe dołożenie drugiego dysku.
Drugi slot daje też większą swobodę w organizacji danych. System operacyjny i najważniejsze programy mogą zostać na starym dysku, a nowy SSD można przeznaczyć np. wyłącznie na gry z biblioteki Steam, Epic Games czy innych platform. Taka możliwość jest często bardziej praktyczna niż niewielka różnica w pojemności dysku zamontowanego w laptopie w dniu zakupu.
Przed zakupem warto sprawdzić dokładny standard i dostęp do podzespołów
Sama informacja o dwóch gniazdach M.2 nie zamyka tematu. Trzeba jeszcze ustalić, jaki format dysku obsługuje konkretny laptop, z której generacji PCIe korzystają poszczególne sloty i czy producent przewidział jakieś ograniczenia dotyczące pojemności. Nawet modele należące do tej samej serii mogą różnić się konfiguracją wnętrza.
Przydatna jest instrukcja serwisowa albo dokumentacja producenta. Można w niej znaleźć informacje o lokalizacji gniazd, sposobie zdejmowania dolnej pokrywy i obsługiwanych nośnikach. Dobrze sprawdzają się też recenzje pokazujące wnętrze konkretnego wariantu, bo pozwalają zobaczyć, czy drugi slot faktycznie jest wolny i czy ma przygotowany termopad lub radiator.
Gdy ustaliłem już, że chcę co najmniej 1 TB na start i zależy mi na możliwości dołożenia kolejnego SSD, przejrzałem oferty laptopów gamingowych. Poza procesorem i kartą graficzną sprawdzałem rodzaj fabrycznego dysku, liczbę gniazd M.2, obsługiwany standard PCIe i dostęp do podzespołów. Wybrałem model dający sensowną możliwość późniejszej rozbudowy, dodałem go do koszyka, opłaciłem zamówienie i zakończyłem zakup.
Dołożenie drugiego SSD zwykle jest najwygodniejszym scenariuszem rozbudowy
Jeśli laptop ma wolne gniazdo M.2, modernizacja nie wymaga ruszania fabrycznego nośnika. Po zamontowaniu nowego dysku można go zainicjalizować w systemie i przeznaczyć na gry, projekty albo inne duże pliki. System operacyjny, programy i dotychczasowe dane pozostają na swoim miejscu, więc nie trzeba wykonywać migracji tylko po to, żeby zyskać więcej przestrzeni.
Przed otwarciem obudowy warto jednak sprawdzić instrukcję konkretnego modelu i zasady gwarancji. Konstrukcje różnią się liczbą śrub, sposobem zatrzaskiwania dolnej pokrywy i rozmieszczeniem elementów wewnątrz. Niektóre laptopy pozwalają dostać się do SSD bardzo łatwo, w innych trzeba zachować większą ostrożność podczas demontażu.
Po zamontowaniu dodatkowego nośnika można rozdzielić biblioteki między dwa dyski. Nie ma konieczności przenoszenia wszystkiego w jedno miejsce. Jedna platforma może korzystać z fabrycznego SSD, a druga z nowego. Największą zaletą takiej modernizacji jest możliwość zwiększenia przestrzeni bez ingerowania w dotychczasową konfigurację systemu.
Wymiana jedynego dysku wymaga wcześniejszego zaplanowania danych
Przy laptopie z jednym gniazdem M.2 większy SSD oznacza konieczność zastąpienia dotychczasowego nośnika. Najprościej podejść do tego na dwa sposoby: sklonować zawartość starego dysku na nowy albo wykonać czystą instalację systemu. Oba rozwiązania są poprawne, ale wymagają przygotowania, zanim obudowa zostanie otwarta.
Przy klonowaniu przydaje się odpowiednia obudowa lub adapter USB dla dysku M.2. Pozwala podłączyć nowy nośnik przed montażem i przenieść na niego system wraz z partycjami. Po wymianie komputer powinien uruchomić się z nowego SSD bez konieczności ponownego instalowania całego środowiska, o ile migracja została wykonana prawidłowo.
Czysta instalacja daje z kolei możliwość rozpoczęcia od uporządkowanego systemu, ale oznacza ponowne pobieranie programów, sterowników i części danych. Można też wspomóc się chmurą, na którą trafią dane ze starego dysku i z którego można je potem łatwo skopiować na nowy nośnik. Niezależnie od wybranego sposobu przed wymianą warto wykonać kopię ważnych plików. Stary SSD można później umieścić w zewnętrznej obudowie i wykorzystać jako szybki nośnik USB.
Możliwość modernizacji warto ocenić szerzej niż tylko przez sam dysk
Dostęp do SSD mówi sporo o tym, jak producent zaprojektował całego laptopa. Jeśli po zdjęciu dolnej pokrywy łatwo dostać się także do pamięci RAM, wentylatorów i innych elementów serwisowych, późniejsza konserwacja zwykle jest prostsza. Nie oznacza to, że użytkownik musi sam wykonywać każdą naprawę, ale dobrze mieć możliwość skorzystania z takiej opcji.
Przy zakupie zwróciłbym więc uwagę na dokumentację serwisową i sposób konstrukcji obudowy. Laptop gamingowy jest sprzętem kupowanym zwykle na kilka lat, a przez ten czas potrzeby mogą się zmienić. Dzisiaj wystarcza 1 TB, za dwa lata biblioteka może być kilkukrotnie większa, a wymiana SSD będzie znacznie tańsza niż zakup nowego komputera.
Warto też pamiętać o temperaturach. Bardzo szybki dysk NVMe podczas intensywnej pracy może się nagrzewać, dlatego znaczenie ma miejsce przewidziane na termopad lub radiator. Dobra konstrukcja powinna pozwalać nie tylko zamontować większy nośnik, lecz także korzystać z niego w warunkach przewidzianych przez producenta laptopa.
Laptop gamingowy powinien zostawiać miejsce na późniejszą rozbudowę
Przy zakupie warto patrzeć dalej niż na pojemność SSD wpisaną w specyfikacji. Drugi slot M.2, obsługiwany standard PCIe i łatwy dostęp do podzespołów mogą po kilku latach okazać się ważniejsze niż dodatkowe 512 GB na starcie. Dzięki temu większy dysk można dołożyć wtedy, gdy naprawdę stanie się potrzebny, bez wymiany całego komputera.